Üç haseki sultan
Anonim writes " Osmanlı devletinde padişahın evine
harem-i hümayun yada sadece harem adı verilirdiki haremin tarihine
mal olmuş veya harem denilince akıllara gelen 3 haseki sultan,bu
sultanların kimlikleri ve devlet işlerindeki etkileri kitabımızın
konusunu oluşturmaktadır.
Safiye sultan ; sinyorina baffa korfu valisi baffa'nın kızı türk
denizcilerinin eline geçtiği zaman güzeller güzeli yeşil gözleri
ve altın sarısı saçları ile padişahlara layık bir cariye idi. Kanuninin
torunu ( 2. selimin oglu) 3. murad hana hediyeedilmek üzere manisa
ya getirilmişti. Acemi cariyeler dairesine alındı.
Ama harem kurallarına riayet edilmemiş olundu.çünkü
saraya daha çok küçük yaşlardaki kızlar alınır ve terbiye edilirdi
.fakat sinyorina hareme göre yaşca büyüktü.
Böylece sinyorina girdiği her ortamda dikkatle gözlemler
yapıyor ve geleceği için büyük hayaller kuruyordu. Artık safiye
idi . zekasına güveniyordu.amacı sultan murad ile evlenmek hayallere
sığmayan mertebelere çıkmak cihan devletinin birinci olmaktı
Bu amaç için tüm hayatını harcadı. 26 mayıs 1566 günü şehzade mehmedi
doğurdu. Artık istikbale daha umutla bakıyordu ( kendisinden 44
yıl önce avrupanın bir köşesinde doğan bir papazın kızı olan hürrem
sultanı kendisine örnek almaya başladı . Hürrem Sultanın sultan
süleyman üzerinde ndığı nüfusu düşündükçe kendisinde aynı gücü buldu.)
mücadeleleri sonucu safiye sultan sultan murad üzerinde etkili oldu
kayın validesi nur-banu valide ve görümcelerini bertaraf ederek
haremi humayunun tek hakimi oldu.45 yaşında kalınca hayatının en
büyük safhası kapanmış. Artık valide sultan ve imparatoriçe idi.
Amacına ulaşmış yeryüzünün birinci olmuştu.Artık bu makamı elinde
tutmak için çalıştı. Torunlarından şehzade mahmutun boğulmasında
önemli bir rol oynadı.Şehzade ahmet ise babannesii bertaraf ederek
Topkapı sarayından uzaklaştırdı.Safiye sultan 10 kasım 1605 te vefat
etti.
Kösem sultan
Mahpeyker merhum 3. mehmet döneminde bosna beylerbeyinden biri tarafından
saraya sunulmuştu. 6-7 yaşlarındaydı. haremde herşeyi dikkatle izliyor.sultan
ahmetin gözüne gitiyordu.sultan ahmet kösem diye çağırıyordu.kösem
haseki şehzade murattan başka şehzade kasım şehzade ibrahimi doğurdu.devlet
işlerinde çok yetenekliydi.1. ahmet ölünce27-28 yaşlarında kaldı.Harem
nüfusunda önemli rol oynadı oğlunun sultan olması için diğer şehzadeleri
bertaraf ettirdi.Şehzade kasımı boğdurdu.şehzade ibrahim kösemin
çabalarıyla kurtarıldı. Fakat yaşanılan olaylar ibrahimin psikolojisini
bozmuştu.
tarhan sultan
Sultan ibrahimden başka osmanlı hanedanının soyunu sürdürecek kimse
yoktu. sultan ibrahimin teveccuhunu nan genç 13 yaşındaydı. ukran
ırkındandı .küçük bir çocukken kırım atlılarının eline düştü. haremi
humayunda mükemmel bir tahsil ve terbiye gördü
hatice tarhan sultan ibrahimden 12 yaş kadar küçüktü akıllı terbiyeli
ve iyi kalpliydi. kösem onu önemsemiyordu.tarhan haseki 14 yaşında
anne oldu ve bir şehzade doğurdu. ulu şehade mehmet...
sultan ibrahimin ilk yılları son derece hoştu. fakat kösem sultan
menfaatlerine ters düşünce öz oğlu sultan ibrahimi bile saltanattan
uzaklaştırma yollarını düşünerek oğlunun sonunu hazırlamaktan çekinmedi.
tahta 7 yaşındaki sultan ibrahimin büyük oğlu 4. mehmet han geçti
annesinin hiçbir nüfusu yoktu.babaannesi kösem mahpeyker saltanat
naibesi oldu 'valide-i muazzam' koca valide ünvanlarıyla tahta oturdu.ağalar
saltanatı diye tarihe geçecek zorbalık dönemi başladı.devlet sıkıntı
içine girdi.
son derece iyi niyetli olan tarhan sultan ile kösem arasında mücedele
başladı. hatice tarhan galip geldi.valide-i muazzam ihtiraslarının
kurbanı oldu. eylul 1651'detopkapıda öldürüldü ve tarhan sultanda
devletin toparlanmasında rol oynadıktan sonra 1683'te vefat etti
Tarhan Sultan haremi humayunda kadınların asla siyasete karışmamaları
gerektiği terbiyesini öylesine kurdu ki Osmanlı saltanatında sonuna
kadar bu terbiye devam etti. Bu surette Hurrem-Safiye-Kösem sistemini
ve kadınlar saltanatını tamamen yıktı.
Osmanlı Hareminde üç haseki sultan
Yılmaz ÖZTUNA/Ötüken yayınları ist-2000
